FENIX - (WZFO)

FENIX - popularny aparat małoobrazkowy



"Aparat FENIX I jest pierwszym polskim aparatem fotograficznym małoobrazkowym. Należy on do typu aparatów o sztywnej konstrukcji, które obecnie na całym świecie cieszą się coraz większą popularnością. Jego wyposażenie mechaniczne i optyczne odpowiada wymaganiom stawianym nowoczesnym aparatom fotograficznym tego typu i klasy. (…) Obiektyw o jasności 1:2,8, o nieco skróconej ogniskowej (45 mm) zapewnia dużą głębie obrazu, co jest ważne w tym typie aparatów. Migawka o wystarczająco dużym zakresie  czasów posiada synchronizację do lamp błyskowych. Szybki przesuw filmu przy pomocy dźwigni, sprzężony z równoczesnym napinaniem migawki, wyklucza możliwość mimowolnego naświetlenia tej samej klatki filmu dwukrotnie lub przesunięcia nie naświetlonej klatki. Film przesuwa się z kasetki do kasetki bez konieczności wstecznego przewijania po naświetleniu.
Wskaźnik rodzaju założonego filmu i sanki dla dodatkowych przyrządów uzupełniają wyposażenie tego aparatu."  WARSZAWSKIE ZAKŁADY FOTO-OPTYCZNE

Z instrukcji aparatu - ok. 1960 roku


"Aparat FENIX I jest pierwszym tego typu aparatem produkcji polskiej i nie ustępuje jakością aparatom zagranicznym tej samej klasy. Przeznaczony jest do zdjęć amatorskich. Aparat fotograficzny FENIX II różni się od aparatu FENIX I tym, że ma wbudowany dalmierz sprzężony z obiektywem, co ułatwia znacznie nastawianie na ostro."

Z informatora sprzętu fotograficznego - Antoni Subocz, WNT Warszawa - rok 1961


Produkcję aparatów fotograficznych FENIX I rozpoczęto w Warszawskich Zakładach Foto-Optycznych w 1957 roku, a w 1958 roku wyprodukowano jego ulepszony model -  FENIX II.

Aparat FENIX był trzecim - po aparatach START i DRUH, modelem aparatu fotograficznego wyprodukowanego przez WZFO.

Choć produkowany był przez Warszawskie Zakłady Foto-Optyczne, konstrukcja aparatu FENIX opracowana została w Zakładzie Konstrukcji Przyrządów Optycznych Centralnego Laboratorium Optyki w Warszawie.

"W 1950 przystąpiono do prac nad konstrukcją aparatu fotograficznego. Prace te zostały przerwane i wznowiono je dopiero w 1954 r. Miał to być aparat małoobrazkowy, wyposażony w migawkę szczelinową, pryzmat pentagonalny, rozjaśniającą soczewkę Fresnell'a i koincydencyjny dalmierz. W 1955 wykonano prototyp aparatu, który na polecenie władz ministerialnych przekazano wraz z dokumentacją konstrukcyjną do Warszawskich Zakładów Kinotechnicznych (wcześniejsza nazwa Warszawskich Zakładów Foto-Optycznych). Jednocześnie Centralne Laboratorium Optyki otrzymało polecenie oddelegowania na okres  pół roku trzech konstruktorów do pomocy w pracach nad projektem aparatu fotograficznego. W opracowanym w WZK aparacie FENIX zaadaptowano tylko korpus z opracowanego w CLO projektu, zmieniając całkowicie pozostałe proponowane rozwiązania konstrukcyjne".  

Głównym konstruktorem aparatu byli pracownicy WZFO inż. Feliks Sujkowski przy współpracy z inż. Kazimierzem Szandurskim.
Migawka centralna aparatu opracowana została przez inż. Janusza Jirowca, natomiast obliczeń obiektywu Euktar w który aparaty były wyposażane dokonał prof. Jan Matysiak.

Przed wprowadzeniem aparatów FENIX do sprzedaży informowano (początek roku 1957): "Aparat ten będzie produkowany w różnych wykonaniach, tj. będzie wyposażony w różne obiektywy i różne migawki, będą modele bez dalmierza oraz z wbudowanym sprzężonym dalmierzem, a także w przyszłości przewiduje się wypuszczenie modelu z wymiennymi obiektywami. Oczywiście, zależnie od wyposażenia różna też będzie jego cena, która jednak przy seryjnej produkcji będzie utrzymana na takim poziomie, ażeby aparaty były dostępne dla wszystkich fotoamatorów". 

Ceny aparatów w handlu detalicznym z Informatora Foto-Optyki z 1961 roku

FENIX I 1.200 zł
FENIX II 1.500 zł
futerał 125 zł
Dla porównania ceny innych aparatów produkcji WZFO
START 800 zł
START II 1.200 zł
DRUH 150 zł
W tym czasie ceny aparatów importowanych kształtowały się następująco
ZENIT C 2.500 zł (z futerałem i wężykiem)
ZORKI 4 3.600 zł (z futerałem)
EXAKTA Varex IIa 11.400 zł (z pryzmatem, matówką i dalmierzem)

 

Jak informował miesięcznik FOTOGRAFIA - "aparaty FENIX wyposażone będą w obiektywy o tych samych otworach względnych i ogniskowych, różniące się jedynie konstrukcją: trzysoczewkowy (tryplet) "EUKTAR" lub czterosoczewkowy "KOBAR" (tryplet z dwiema soczewkami sklejonymi - typu "TESSAR"). Soczewki obiektywów pokryte warstwa przeciwodblaskową". 

I dalej:

"Aparaty te będą produkowane równolegle z obu obiektywami, tak aby zaspokoić zarówno wybrednych fotoamatorów, którzy stawiają szczególnie wysokie wymagania - dla nich przeznaczony będzie obiektyw "KOBAR", jak i dla fotoamatorów, których możliwości finansowe są bardziej ograniczone - ci będą mogli nabyć aparat z obiektywem "EUKTAR". Aparat będzie wyposażony w migawkę centralną o nastawianych czasach otwarcia od 1/10 do 1/250 oraz B. W przyszłości przewiduje się równoległą produkcję aparatów FENIX z migawką typu "COMPUR" - przy czym nastawianie czasów otwarcia i przysłony będzie ze sobą sprzężone w zależności od warunków ekspozycji (tj. oświetlenia przedmiotu i czułości filmu) i dokonywać się będzie za pomocą jednego tylko pierścienia nastawczego". (…) Zakres głębi ostrości przy danej przysłonie i nastawieniu na określoną odległość wskazują kropki wykonane na stałej części czołówki. Kropki te są różnych kolorów; w tych samych kolorach wykonane są też cyfry, określające wielkość otworu względnego na skali przysłon. I tak dwie kropki w kolorze czerwonym odpowiadają zakresowi głębi ostrości dla przysłony 4, cyfra 4 na skali przysłon jest również czerwona; odpowiednio dla przysłony 8 przewidziano kolor żółty, a dla przysłony 16 kolor zielony".  

I na zakończenie przytoczonego artykułu:

"W przyszłości przewiduje się dalszą rozbudowę tego aparatu przez wbudowanie samowyzwalacza do migawki, zastosowanie światłomierza, a także (…) wymiennych obiektywów. W tym wypadku migawka o większej średnicy zostanie umieszczona za obiektywem, dzięki czemu obiektyw jako całość będzie mógł być wymieniany na obiektyw o ogniskowej dłuższej lub krótszej od normalnej".

I tyle z interesującego artykułu z Fotografii, który ukazał się przed wprowadzeniem aparatów do sprzedaży, autorami artykułu byli - Janusz Jirowiec - główny konstruktor Warszawskich Zakładów Foto-Optycznych oraz Feliks Sujkowski - główny konstruktor aparatów FENIX.       


We wszystkich znanych nam internetowych informacjach dotyczących aparatu FENIX zamieszczona jest informacja, iż w aparacie tym, jako przypuszczalnie jedynym na świecie, migawka aparatu (układ przeniesienie napędu z dźwigni naciągu na języczek naciągu migawki) uruchamiana jest za pomocą sznurka. W związku z czym piszący te słowa czują się zwolnieni od podania podobnej informacji.


 

 Model I

  FENIX  I

typ 1

Nazwa FENIX I
Producent Warszawskie Zakłady Foto-Optyczne (WZFO)
Lata produkcji 1957 - 1965
Rodzaj aparatu skrzynkowy aparat celownikowy, wykonujący 36 zdjęć w formacie 24 x 36 mm na małoobrazkowej błonie zwojowej typu 135, przewijanej z kasety do kasety
Korpus aparatu metalowy (odlew ciśnieniowy ze stopu lekkiego)
Obiektyw EUKTAR 1:2,8/45, trzysoczewkowy anastygmat, przysłona irysowa o wartościach od f/2.8 do f/22 ze skokiem 1 EV, przednia soczewka pokryta warstwą przeciwodblaskową (P), niewymienny 
Migawka centralna trzysektorowa, o czasach otwarcia od 1/10 do 1/250 + B, naciąg migawki z jednoczesnym przesuwem błony filmowej, wyzwalana spustem lub za pomocą wężyka spustowego
Celownik lunetkowy, o powiększeniu 0,8x
Nastawianie ostrości manualne według skali metrycznej poprzez obrót pierścieniem obiektywu
Gniazdo statywowe 3/8''
Licznik wykonanych zdjęć
Wskaźnik rodzaju filmu
Stopka i gniazdo do mocowania lamp błyskowych (X)
Blokada zabezpieczająca przed podwójnym naświetleniem lub opuszczeniem nie naświetlonej klatki zdjęciowej

 

ver. I

- zaczep do paska
- BRAK obrotowej tarczki wskazującej przesuw filmu
- licznik zdjęć i wskaźnik rodzaju filmu - czarne napisy
- faktura okleiny korpusu - spękana ziemia
 
Nr: WZFO / FEN / 10 / 10 / 10
   
ver. II

- BRAK zaczepu do paska
- BRAK obrotowej tarczki wskazującej przesuw filmu
- licznik zdjęć i wskaźnik rodzaju filmu - czarne napisy
- faktura okleiny korpusu - spękana ziemia
Nr: WZFO / FEN / 10 / 10 / 20
 
 
 ver. III

- BRAK zaczepu do paska
- obrotowa tarczka wskazująca przesuw filmu
- licznik zdjęć i wskaźnik rodzaju filmu - białe napisy
- faktura okleiny korpusu - groch
Nr: WZFO / FEN / 10 / 10 / 30
 
Aparaty FENIX I model I, typ I, wersja I (z prawej) oraz wersja III (z lewej) 
Różne rodzaje okleiny aparatu, zaczep paska (ver. I)
Obrotowa biało-czerwona tarczka wskazująca przesuw filmu - występująca w wersji III

typ 2

Ten typ aparatu w odróżnieniu do typu poprzedniego, wyposażony jest w obiektyw EMITAR


Nr: WZFO / FEN / 10 / 20 / 10

 

Model II

  FENIX  Ia

 typ 1

Nazwa FENIX Ia
Obiektyw EUKTAR  o ogniskowej 1:2,8/45
Migawka o czasach otwarcia od 1/10 do 1/250 + B

Nr: WZFO / FEN / 20 / 10 / 10

 


 

typ 2

Nazwa FENIX Ia
Obiektyw KOBAR o ogniskowej 1:2,8/45
Aparat nie został wprowadzony do produkcji

 

Niestety nie dysponujemy zdjęciem aparatu. W Muzeum Historii Fotografii w Krakowie znajduje się obiektyw KOBAR - montowany w aparatach FENIX Ia
Zdjęcie pochodzi ze strony: http://www.mhf.krakow.pl/
Nr: WZFO / FEN / 20 / 20 / 10

 

 Model III

  FENIX  Ib

Fenix Ib jest rzadką odmianą aparatu FENIX I
Różni się on od FENIXA I w zasadzie tylko tym, że posiada mechanizm (gałkę) służący do powrotnego zwijania filmu oraz widoczną w wizjerze podświetlaną ramkę ograniczającą format zdjęcia


 

typ 1

Nazwa FENIX Ib
Obiektyw EUKTAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/10, 1/25, 1/50, 1/100 i 1/250 + B (tzw. stary ciąg czasów)

 

fot. Jacek Przybyszewski -  http://www.polskie-aparaty-fotograficzne.pl
Nr: WZFO / FEN / 30 / 10 / 10

 

typ 2

Obiektyw EUKTAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/15, 1/30, 1/60, 1/125 i 1/250 + B (tzw. nowy ciąg czasów)

 

Nr: WZFO / FEN / 30 / 20 / 10

 


 

typ 3

Obiektyw EMITAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/10, 1/25, 1/50, 1/100 i 1/250 + B (tzw. stary ciąg czasów)

 

Nr: WZFO / FEN / 30 / 30 / 10

 

typ 4

Obiektyw EMITAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/15, 1/30, 1/60, 1/125 i 1/250 + B (tzw. nowy ciąg czasów)

 

 Aparat podarowany fotomuzeum.pl  przez kolekcjonera Milana Radulovic z Serbii. Dziękuję.

Zdjęcia i prawa autorskie: Milan Radulovic

Nr: WZFO / FEN / 30 / 40 / 10

 

Model IV

   FENIX  Is

 

Nazwa FENIX Is
Obiektyw CASTOR o ogniskowej 1:3,5/50
Migawka centralna MC1 - SYNCHRO-SUDOR, z samowyzwalaczem o czasach otwarcia: 1, 1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/300 + B
Aparat wyposażony w dwa kontakty do synchronizacji lamp błyskowych typu X i M
Aparat nie został wprowadzony do produkcji

 

Nr: WZFO / FEN / 40 / 10 / 10

 Model V

  FENIX  II

 

Fenix II tym różni się od aparatu FENIX I, że został wyposażony w dalmierz

Nazwa FENIX II
Lata produkcji 1960 - 1965

 


typ 1

 

Obiektyw EUKTAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/10, 1/25, 1/50, 1/100 i 1/250 + B (tzw. stary ciąg czasów)

 

ver. I

- faktura okleiny korpusu - spękana ziemia
 
  Zdjęcie pochodzi ze strony: http://www.mhf.krakow.pl/
  Nr: WZFO / FEN / 50 / 10 / 10
   
 ver. II

- faktura okleiny korpusu - groch
  Nr: WZFO / FEN / 50 / 10 / 20

 


 typ 2

Obiektyw EMITAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/15, 1/30, 1/60, 1/125 i 1/250 + B (tzw. nowy ciąg czasów)

 

Nr: WZFO / FEN / 50 / 20 / 10

 

 typ 3

Zefir b

Aparat Zefir b - eksportowa wersja aparatu FENIX IIb

Obiektyw EMITAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/15, 1/30, 1/60, 1/125 i 1/250 + B (tzw. nowy ciąg czasów)

 

fot. Jacek Przybyszewski -  http://www.polskie-aparaty-fotograficzne.pl
Nr: WZFO / FEN / 50 / 30 / 10

 


 

 Model VI

  FENIX  IIa

Nazwa FENIX IIa
Obiektyw KOBAR o ogniskowej 1:2,8/45
Aparat nie został wprowadzony do produkcji

 

Nr: WZFO / FEN / 60 / 10 / 10

 Model VII

  FENIX  IIb

FENIX IIb jest rzadką odmianą aparatu FENIX II.
Różni się on od FENIXA II w zasadzie tylko tym, że posiada mechanizm (gałkę) służący do powrotnego zwijania filmu 


 

typ 1

Nazwa FENIX IIb
Obiektyw EUKTAR 1:2,8/45
Migawka zakres czasów: 1/10, 1/25, 1/50, 1/100 i 1/250 + B (tzw. stary ciąg czasów)

 

fot. Jacek Przybyszewski -  http://www.polskie-aparaty-fotograficzne.pl

ver. 1 - wytłoczenie wokół spustu migawki w kształcie elipsy Nr: WZFO / FEN / 70 / 10 / 10
ver. 2 - wytłoczenie wokół spustu migawki w kształcie koła Nr: WZFO / FEN / 70 / 10 / 20
Aparaty FENIX IIb - wersja I (po lewej) i wersja II (po prawej)
fot. Jacek Przybyszewski -  http://www.polskie-aparaty-fotograficzne.pl
 

 

typ 2

Obiektyw EMITAR 1:2,8/45
Nr: WZFO / FEN / 70 / 20 / 10

 

 Model VIII

  FENIX  IIS

 

Nazwa FENIX II S
Obiektyw KOBAR o ogniskowej 1:2,8/45
Migawka SYNCHRO-SUDOR, centralna z samowyzwalaczem o czasach otwarcia od 1/300 do 1 sek. + B
Dwa kontakty do synchronizacji lamp błyskowych spaleniowych (M) i elektronowych (X)
Posiadał dalmierz
Przewidziano możliwość wbudowania światłomierza
Aparat nie został wprowadzony do produkcji

 

Nr: WZFO / FEN / 80 / 10 / 10

 Model IX

  FENIX  III

 

Nazwa FENIX III
Rok produkcji 1958 - projekt
Obiektyw wymienne obiektywy o ogniskowych 35, 50, 90 i 135mm,
świetlne ramki w celowniku określające pole widzenia poszczególnych obiektywów
Migawka centralna MC1 - SYNCHRO-SUDOR, z samowyzwalaczem o czasach otwarcia od 1/300 do 1 sek. + B, umieszczona za obiektywem
Dwa kontakty do synchronizacji lamp błyskowych spaleniowych (M) i elektronowych (X)
Posiadał dalmierz
Przewidziano możliwość wbudowania światłomierza
Aparat nie został wprowadzony do produkcji

 

Nr: WZFO / FEN / 90 / 10 / 10

 

Model X

  FENIX  REFLEX

Model FENIXA będącego lustrzanką z pryzmatem pentagonalnym (czyli powrót do źródeł?).
Prace nad lustrzanką były "zaawansowane". Do uruchomienia produkcji tych aparatów już jednak nie doszło.


Obiektyw Tele Castor 1:6,3/100 mm - opracowany do FENIXA lustrzanki

Wykonano 10 prototypów.

Przedstawiony na zdjęciu obiektyw ma nr 00005

Nr: WZFO / FEN / 100 / 10 / 10

 

  FENIX - specjalny

 Na bazie korpusu aparatu FENIX produkowano aparaty przystosowane do współpracy z mikroskopem.

Więcej o tych aparatach w zakładce FENIX - nasadka fotograficzna

zdjęcie dolne Jacek Przybyszewski -  http://www.polskie-aparaty-fotograficzne.pl

 

Dwa rodzaje pokrowców do aparatów FENIX

 


 

Czytany 7870 razy

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież